Roli i KGB-së në Shqipëri: Hijet e Agjentëve Rusë në Historinë Shqiptare
Tiranë, 8 Qershor 2025 – Roli i shërbimit sekret sovjetik KGB në Shqipëri mbetet një nga temat më të errëta dhe ende të pazbardhura plotësisht në historiografinë shqiptare të shekullit XX. Dokumente të deklasifikuara pjesërisht, dëshmi nga ish-zyrtarë të Sigurimit të Shtetit, si dhe analiza akademike e mbështetur nga studiues të huaj, hedhin dritë mbi një rrjet të ndërlikuar ndikimi dhe infiltrimi rus në politikën, ushtrinë dhe shërbimet e inteligjencës shqiptare, veçanërisht gjatë periudhës 1945–1961.
KGB në Shqipëri: Një Prani e Hershme dhe Strategjike
Pas përfundimit të Luftës së Dytë Botërore, Bashkimi Sovjetik synoi të vendoste kontroll mbi vendet e kampit socialist përmes agjencive si KGB-ja. Shqipëria, për shkak të pozitës gjeopolitike në Mesdhe, u konsiderua një pikë strategjike.
Në vitet 1946–1961, një numër i panjohur agjentësh të KGB-së kanë vepruar brenda institucioneve shqiptare, shpesh nën petkun e “këshilltarëve teknikë”. Informacionet e pakonfirmuara zyrtarisht flasin për infiltrime në Ministrinë e Mbrojtjes, atë të Brendshme dhe madje edhe në Byro Politike.
Agjentët e Dyshuar dhe Rrjeti i Influencës
Ndër emrat më të përfolur në media dhe në analiza historike janë disa ish-zyrtarë të lartë të Partisë së Punës dhe Sigurimit të Shtetit që dyshohet se kanë pasur lidhje të drejtpërdrejta ose të tërthorta me KGB-në:
Koçi Xoxe – megjithëse më shumë i lidhur me titistët, disa dokumente e përshkruajnë si figurë që për një periudhë të shkurtër u mbështet edhe nga elementë brenda KGB-së si kundërpeshë ndaj prirjeve staliniste të Enver Hoxhës.
Mehmet Shehu – një nga figurat më të errëta të historisë shqiptare. Ka teori të shumta konspirative që e lidhin me agjenturën sovjetike, amerikane apo jugosllave, por deri më sot mungon provë e pakontestueshme.
Kadri Hazbiu – si ish-Ministër i Brendshëm, ka qenë në kontakt të drejtpërdrejtë me inteligjencën e vendeve të tjera socialiste. Pas prishjes me BS-në, shumë nga bashkëpunëtorët e tij u hetuan si të infiltruar nga KGB-ja.
Dokumente të De-klasifikuara dhe Dëshmi të Rënda
Në vitin 2019, një raport i një instituti të huaj (Wilson Center) referoi një dokument të CIA-s që përmend ekzistencën e një rrjeti të koduar “GRUPI VOSTOK” në Shqipëri, i cili dyshohej se përbëhej nga agjentë të stacionuar në ambasadën sovjetike në Tiranë.
Një burim tjetër, ish-oficer i lartë i Sigurimit të Shtetit që foli në kushte anonimiteti për një studim të vitit 2023, pohon se “të paktën 5 figura kyçe në ushtrinë dhe inteligjencën shqiptare në vitet ‘50 kanë qenë në lidhje të dyshimta me këshilltarët sovjetikë.”
Pasojat dhe Spastrimi pas Prishjes me Bashkimin Sovjetik
Pas prishjes së marrëdhënieve me Moskën në vitin 1961, Enver Hoxha ndërmori një valë spastrimesh dhe dënimesh. Dhjetëra zyrtarë u akuzuan për “agjenturë sovjetike” dhe tradhti. Disa u pushkatuan, të tjerë u burgosën pa proces të drejtë.
Analistët modernë e shohin këtë periudhë si përzierje të paranojës ideologjike me reale agjenturore. Një pjesë e historianëve besojnë se në radhët e viktimave kishte edhe bashkëpunëtorë të vërtetë të KGB-së, por shumë të tjerë ishin thjesht kundërshtarë politikë të Enver Hoxhës.
Konteksti Bashkëkohor dhe Ringjallja e Interesit
Sot, në kontekstin e tensioneve të reja gjeopolitike me Rusinë dhe ndikimin e saj në Ballkan, disa ekspertë të sigurisë kërkojnë transparencë më të madhe për arkivat që lidhen me rolin e KGB-së në Shqipëri. Sipas tyre, kuptimi i rrënjëve të ndikimit rus në historinë shqiptare është kyç për mbrojtjen e sovranitetit në të ardhmen.
Përfundim
Ndërsa shumë nga të dhënat mbeten të klasifikuara ose të pakonfirmuara, është e qartë se KGB ka pasur interes dhe ndikim në Shqipëri gjatë dekadave të para të regjimit komunist. Roli i saj në prapaskenë ndihmoi në formësimin e ngjarjeve që lanë gjurmë të thella në historinë e vendit.